ORMAN YANGINI NEDİR?


Ormanda bulunan ot, ibre, yaprak, kütük gibi yanıcı maddelerin tutuşarak ormandaki yaşam birliği içindeki canlı-cansız tüm varlıkları yok eden, serbestçe yayılma ve büyüme eğilimi gösteren yangınlara orman yangını denir.

Orman yangınının oluşabilmesinin üç şartı (Yangın üçgeni)
1-Yanıcı madde(yeterli miktarda varsa)
2-Oksijen(% 15’ten fazla olması gerekir)
3-Tutuşma sıcaklığı(260-400 C derece)


ibre, kozalak gibi yanıcı maddelerin bulunduğu bir orman

   Orman yangınlarının oluşum ve gelişimine etki eden en önemli faktörlerden biri hava halleridir. Hava durumunun kaynağı güneşten gelen radyasyon etkisidir. Bu etki arazi yapısına ve atmosferik şartlara göre değişir. Yeryüzüne en fazla ısı öğle vaktinde gelir. Ancak en yüksek sıcaklık saat 14:00-16:00 arasındadır. Dolayısıyla ülkemizde ve Karabük İlinde orman yangınları en fazla bu saatlerde çıkmaktadır. Kuzey yarımkürede en yüksek radyasyon haziran ayında alınmasına karşılık en sıcak ay temmuzdur. Bu bakımdan Orman Teşkilatı taşra müdürlükleri, basınç, nispi nem, rüzgar hızı ve yönü, yağış ve hava ile ilgili tüm faktörleri yangın sezonu boyunca, en yakın meteoroloji istasyonundan her saat başı istemekte ve buna göre önlemlerini almaktadır.
   Atmosfer basıncı, havanın ağırlığıdır. Atmosferin dikey yöndeki hava hareketine karşı direncine atmosferik kararlılık denir. Her 100 metre bir sıcaklık değişimi 1C dereceden fazla ise hava kararsızdır. Kararsız hava sert rüzgarlar ve toz bulutları meydana getirerek yangın üzerinde etkili olur.
Havada bulunan su buharı yüzdesine nispi nem denir. Güneye bakan yamaçlarda nispi nem daha düşüktür.

Nispi nem

Yangın tehlikesi

% 40 dan fazla

Az

% 26-40

Orta

% 15-25

Tehlikeli

% 15 ten düşük

Çok tehlikeli

Rüzgar; havanın yatay hareketidir. Rüzgar hızı km/saat olarak ifade edilir. Rüzgarlar geldiği yöne göre isimlendirilir. Rüzgarın şiddeti ve yönü orman yangınlarıyla mücadele çalışmalarında çok önemlidir. Rüzgarlar,
     • Yanıcı maddelerin kurumasını hızlandırır.
     • Oksijeni arttırır.
     • Alevleri yanıcı maddelere doğru eğer.
     • Yangının yayılma ve ilerleme yönüne etki eder.
     • Yanan parçaları taşır, kıvılcım atmayı sağlayarak yangının büyümesine etki eder.
Sıcaklık; yanıcı maddeleri ısıtarak ve kurutarak etkili olur. Yanıcı maddelerin içindeki nem oranı, sıcaklık sonucu azalır ve yanma artar. Ülkemizde ve Karabük’te sıcaklığın fazla olduğu haziran-ekim ayları arasında yangınlar sıklıkla çıkmaktadır.
Orman yangınlarının oluşum ve gelişimini etkileyen faktörlerden biri de yakıt ile ilgili faktörlerdir. Orman yangınlarında yanıcı tüm maddelere yakıt denir. Yakıtlar üç türlüdür.
     • Yer yakıtları; yere gömülü ağaç kökü, çürümüş kütük gibi yanıcı maddelerdir.
     • Yüzey yakıtları; yerden 180 cm yüksekliğe kadar olan her türlü ibre, yaprak, kozalak, ot, çalı ve ormanda yapılan kesim sonucu oluşan dal ve odun gibi artıklardır. Yüzey yakıtları yangının başlaması ve yayılmasında etkilidir.
     • Hava yakıtları; 180 cm den boylu olan ağaçlardır. Boylu ağaçların yoğunluğu sıcaklığı düşürüp nemi arttırır. Yangın başlayıp ağaçların tepelerini yakmaya başlayınca bazı ağaç türlerinde yangın çok hızlı yayılır.(Kızılçam vs)
  Yakıtların, yoğunluğu, boyu ve şekli, cinsi, kimyasal yapısı ve içindeki nem miktarı orman yangınlarında etkili yakıt karakteristikleridir.
  Yangınlara karşı ormanlarımızda bakım çalışmaları yapılmakta ve özellikle yol kenarlarında yanıcı maddeler mümkün olduğunca temizlenmektedir.


Karabük-Keltepe’de bakım çalışmaları yapılan bir meşçere

Orman yangınlarının gelişimini etkileyen diğer faktör de arazi yapısıdır(Topoğrafya) Yangında sabit bir faktördür. Bunlar;
Yükseklik; yükseklerde kar kalma süresi uzundur. Yakıt miktarı, yükseklik arttıkça azalır. Yangın sezonu yükseklerde kısadır.
Yamaç durumu; daha çok yakıt bulunan yamaç ortası yanma yoğunluğunun yüksek olduğu yerlerdir.
Kuzeye bakan yamaçlar, daha serin ve nemlidir. Yangın yayılma hızı azdır.
Güneye bakan yamaçlar ise sıcak ve daha kurak bakılardır. Nispi nem düşüktür. Yangın yayılma hızı yüksek, yangın sezonu uzundur.
Yamaç meyimi; % 50 oranında yamaç meyili daha fazla rüzgar etkisi yapar. Yanan materyal yuvarlanıp yangın riskini arttırır.
Engeller;Kayalar, toprak örtüsü, eski yangınlar, yollar, göller, dereler, nemli topraklar, yangını önleyen doğal engellerdir. Yangın ve yakıt tipinde kesinti oluştururlar.
Arazi şekli; derin dereler, kanyonlar, deniz rüzgarına doğrudan açık yerler, yarımada şeklindeki yerler yangının hız kazanmasını sağlar. Arazinin kırık oluşu yangınla mücadele çalışmalarını engeller. Sırtlar yangınları karadan söndürmek için uygun yerlerdir.


Yorum Yaz